لول گیج چیست و چه نقشی دارد؟
لول گیج (Level Gauge / Level Gage) تجهیزی برای نمایش محلی و مستقیم سطح مایع در مخازن، دیگهای بخار و واحدهای فرایندی است. بطریق معرفی، اتصالی مستقیم به مخزن دارد و سطح را به پایتان مکانیکی نشان میدهد؛ برخلاف لول ترانسمیتر که خروجی الکتریکی (4-20mA) برای سیستم کنترل میدهد. در پروژههای صنعتی، معمولا هر دو یکجا لازم اند: لول گیج برای مشاهدهٔ سطح در محل و لول ترانسمیتر برای پایش و ثبت در DCS/PLC.
انواع لول گیج
لول گیج مغناطیسی (Magnetic Level Gauge)
پرکاربردترین نوع در صنایع نفت، گاز و پتروشیمی؛ فلوتر مغناطیسی درون محفظهٔ غیرفعال (stilling well) شناور میکند و پرچهای مغناطیسی نمانندر روی خاطر قاب را قرمز/سفید میکنند. بدون دسترسی مستقیم سیال به محیط، مناسب برای سیالات خطرناک و فشارهای بالا؛ امکان نصب سوئیچ مغناطیسی (reed switch) و ترانسمیتر 4-20mA جانبی دارد.
لول گیج شیشهای رفلکس و شفاف
رفلکس (Reflex) با مناور ترکیبی برای مایع شفاف و خوانایی وضح، و شفاف (Transparent) برای مایع رنگی، فومدار یا محاسبهٔ مرز مایع؛ طرح ایمنی با شیش بوروسیلیکات مطابق استاندارد در محاسبهٔ ضخامت مدار انجام میشود.
آبنمای دیگ بخار (Water Level Gauge)
نوع خاص لول گیج جهت نمایش سطح آب در بویلرهای بخار که الزامات ایمنی و استانداردی مشخصی (مانند معادلسازی مطابق ASME برای دیگ بخار) دارد؛ انتخاب بدون توجه به پروانههای سازندگی ریسک ایمنی دارد.
انتخاب لول گیج؛ ۷ معیار
خرید «لول گیج دیگر ولدینگ» بدون توجه به شرایط واقعی پروژه، عملا به نشتی یا دستکاری منجر میشود. هفت معیار انتخاب:
- فشار و دمای طراحی: کلاس فشار فلنجها و دمای سرویس دائم باید مشخص باشد؛ برای دیگ بخار شرایط بخار غیرفعال محاسبه میشود.
- متریال بدنه: کربن استیل، استینلس 304/316L یا آلیاژی مطابق خورندگی سیال؛ فلوتر MLG برای سیالات خورنده ممکن است با پوشش مخصوص لازم باشد.
- اتصال و فلنج: سایز، کلاس فشار و استاندارد فلنج نازل (مانند ASME B16.5) باید با نازلهای مخزن مطابقت داشته باشد.
- طول محدوده مانداری: بین سطح حداکثر/حداقل موردنیاز پروژه، نه فقط طول فیزیکی مخزن؛ تومبرین و لولهکشی عرضی هم محدوده مناسب را تعیین میکنند.
- سیال و خصوصیات فرایندی: چسبندگی، فوم، فرایند حرارتی و مغناطیسی بودن ذرات در انتخاب نوع گیج محط دست است.
- نیاز به خروجی کنترلی: اگر علاوه بر خوانش محلی، آلارم یا ثبت سطح لازم است، حالت سوئیچ و ترانسمیتر جانبی روی MLG در استعلام دیده شود.
- استاندارد و مدارک: گواهی متریال (MTC)، گزارش تست هیدرواستاتیک و دردرخواست بازرسی TPI برای پروژههای مهم.
لول گیج مغناطیسی یا شیشهای؟
مغناطیسی برای سیالات خطرناک، فشار بالا و نیاز به پایش از راه دور امنتر و کمنگهدارتر است؛ شیشهای برای مایع شفاف غیرخطران و مرز مایع مناسبتر است و در حجمهای کوچک قیمت بهصورت مناسب دارد؛ انتخاب نه با عادت، بلکه با شرایط سیال و ریسک خود سازگارانه است.
کاربردهای صنعتی
دیگ های بخار بخاصوصه بویلرهای فایرتیوب و واترتیوب، مخازن ذخیره نفت، مواد شیمیایی و اسید، باندینگ ها، واحدهای پالایش و تقطیر در پتروشیمی، پالایشگاه و توربین های بخاری و مخازن آتشنشانی آب گرم کننده.
برندها و سازندگان قابل بررسی
سازندگان ایرانی معتبر (مانند عیوض تکنیک)، WIKA، KSR و Endress+Hauser؛ انتخاب مطابق وچندورلیست کارفرما و توان پرداخت مدرکات مفروض.
چکلیست استعلام لول گیج
نوع گیج (MLG/رفلکس/شفاف/آبنما)، طول محدوده، فلنج (سایز/کلاس/استاندارد)، متریال، سیال و دما، فشار طراحی، نیاز سوئیچ/ترانسمیتر جانبی و مدارک مفروض — ارسال این چکلیست پیشنهدیها را مقایسهپذیر میکند.
مطالب مرتبط
پرسشهای متداول
لول گیج سطح را بهصورت مکانیکی و محلی نشان میدهد و وابسته به مرجع الکتریکی نیست؛ لول ترانسمیتر خروجی 4-20mA برای سیستم کنترل و ثبت داده میدهد؛ در پروژهها معمولا هر دو یکجا لازم اند و روی بسیاری از لول گیج مغناطیسیها میتوان ترانسمیتر جانبی هم نصب کرد.
برای دیگ بخار، آبنما/ گلس گیج مطابق استاندارد ایمنی دیگ بخار الزامی است؛ MLG میتواند با طرح خاص فشار بالا به کار رود اما مقررات کارفرما/بیمه را چک کنید؛ جایگزینی دوروغ در این حوزه ریسک ایمنی دارد.
نوع (مغناطیسی/شیشهای/آبنما)، طول محدوده، متریال بدنه، کلاس و سایز فلنج، برند و تعداد اقلام جانبی (سوئیچ، ترانسمیتر)؛ دو لول گیج با طول یکسان اما متریال و کلاس متفاوت قیمت های چند برابری دارند.
بله؛ سوئیچهای مغناطیسی (reed switch) برای آلارم در تعداد مدنظر و ماینهای ترانسمیتر 4-20mA (معمولا سازگار HART) برای ثبت سطح قابل نصباند؛ تعداد و موقعیت آنها باید در استعلام مشخص شود.
نوع گیج، طول محدوده (بین حداکثر/حداقل)، فلنج اتصال (سایز، کلاس، استاندارد)، متریال، فشار/دمای طراحی، سیال، و نیاز به سوئیچ/ترانسمیتر جانبی و مدارک مفروض؛ ارسال تگ یا کاتالوگ مدل مشابه سریعترین راه است.