🔩 مرجع مهندسی انتخاب و خرید شیرآلات صنعتی (Valves Handbook)
راهنمای مقایسهای شیرهای Gate, Globe, Ball و Butterfly بر اساس کلاسهای فشاری و متریال بدنه
در خطوط انتقال سیالات و واحدهای فرایندی نفت، گاز و پتروشیمی، انتخاب شیرآلات صنعتی (Valves) مستقیماً با ایمنی عملیاتی و طول عمر تاسیسات ارتباط دارد. چهار استاندارد اصلی حاکم بر طراحی شیرآلات شامل ASME B16.34 (ریتینگ دما/فشار)، API 6D (شیرهای خطوط لوله)، API 600 (گیت ولوهای فولادی) و NACE MR0175 (مقاومت در برابر گاز ترش H2S) میباشند.
مقایسه ۴ خانواده اصلی شیرآلات در پروژههای EPC
🔴 شیر کشویی (Gate Valve)
مخصوص قطع و وصل کامل جریان (On/Off). افت فشار بسیار ناچیز در حالت باز دارد اما هرگز نباید جهت تنظیم یا کنترل دبی (Throttling) استفاده شود، زیرا دچار فرسایش شدید دیسک (Wedge) میگردد.
🔵 شیر کروی (Globe Valve)
بهترین انتخاب جهت تنظیم و کنترل دقیق میزان جریان سیال. به دلیل مسیر پرپیچوخم داخلی، افت فشار نسبتاً بالاتری نسبت به گیت ولو ایجاد میکند.
🟢 شیر توپی (Ball Valve)
عملکرد سریع با چرخش ۹۰ درجه (Quarter-Turn). در دو ساختار Floating (سایزهای کوچک و فشار متوسط) و Trunnion Mounted (سایزهای بزرگ و فشار بالا کلاس 600+) تامین میشود.
🟡 شیر پروانهای (Butterfly Valve)
وزن سبک، ابعاد فشرده و قیمت اقتصادی در سایزهای بزرگ. در انواع Concentric (عمومی)، Double Offset و Triple Offset (برای فشار و دمای بالا) تولید میگردد.
جدول انتخاب متریال بدنه (Body Material Selection)
| متریال (ASTM) | نوع فولاد | محدوده دمای کاری | سرویس و کاربرد متداول |
|---|---|---|---|
| A216 Gr. WCB | فولاد کربنی ریختهگری (Carbon Steel) | −۲۹°C تا +۴۲۷°C | خطوط عمومی آب، بخار، نفت و گاز غیر ترش |
| A352 Gr. LCC / LCB | فولاد دمای پایین (Low Temp CS) | −۴۶°C تا +۳۴۳°C | سرویسهای سرد، مناطق قطبی و خطوط گاز مایع (LNG) |
| A351 Gr. CF8M | استینلس استیل ۳۱۶ (SS 316) | −۱۹۶°C تا +۵۳۷°C | محیطهای خورنده اسیدی، شیمیایی و صنایع دریایی |
| A890 4A / 5A | فولاد دوپلکس و سوپر دوپلکس | −۵۰°C تا +۳۰۰°C | مقاومت فوقالعاده در برابر خوردگی حفرهای و کلراید بالا |